یه تحقیق میگه مغز مردها سریع‌تر از مغز زن‌ها کوچک می‌شه

شواهد جدیدی پیدا شده که میگه مغز مردها واقعاً ممکنه با افزایش سن، سریع‌تر از مغز زن‌ها کوچک بشه.

بین ۴۷۲۶ تا شرکت‌کننده با شناخت سالم، اسکن‌های مغزی «تفاوت‌های جنسیتی کوچیک ولی سیستماتیکی» رو تو نحوه از بین رفتن بافت عصبی نشون داده.

مغز انسان به طور طبیعی با بالا رفتن سن کوچک می‌شه و مغز کسایی که با بیماری آلزایمر از دنیا میرن، کاهش حجم شدیدی رو نشون میده.

آلزایمر تو زن‌ها دو برابر مردها تشخیص داده می‌شه، ولی جالبه که خیلی کم در مورد اینکه جنسیت یه نفر چطور روی حجم مغزش با بالا رفتن سن تأثیر میذاره، می‌دونیم.

انگار که مغز زن‌ها در واقع ممکنه ماده خاکستری و سفید رو با سرعت کمتری از مغز مردها از دست بده.

آنه راندال، یکی از نویسنده‌های این تحقیق و عصب‌شناس از دانشگاه اسلو نروژ، به خبرنگار مجله نیچر گفته: «اگه مغز زن‌ها بیشتر تحلیل می‌رفت، این می‌تونست به توضیح دادن شیوع بالاتر آلزایمر تو اونا کمک کنه.»

راندال و یه تیم بین‌المللی از محقق‌ها، بیشتر از ۱۲ هزار اسکن مغزی رو که در طول سال‌ها از شرکت‌کننده‌های ۱۷ تا ۹۵ ساله جمع‌آوری شده بود، گردآوری کردن. هر فردی حداقل دو تا ام‌آر‌آی مغز داشت، با یه فاصله متوسط حدود ۳ سال بینشون.

این تیم بعد از در نظر گرفتن تفاوت‌های اندازه مغز بر اساس جنسیت، فهمیدن که مردها تو سنین بالاتر، تو تعداد بیشتری از نواحی مغز، از جمله خیلی از قسمت‌های قشر مغز، افت نشون دادن.

در همین حال، زن‌ها تو نواحی کمتری افت نشون دادن و ضخامت قشر مغزشون با افزایش سن کمتر تغییر کرده بود.

این یافته‌ها نشون میدن که تفاوت‌های جنسیتی واقعی‌ای تو بیولوژی پیری وجود داره، ولی نویسنده‌ها اشاره می‌کنن که نتایج باید با احتیاط تفسیر بشن، چون تحقیقات خیلی بیشتری لازمه.

تفاوت‌های سنی بین جنسیت‌ها

با وجود تحقیقات گسترده در مورد بیولوژی مغز در حال پیر شدن، یه سوگیری جنسیتی شدیدی تو این حوزه وجود داره. تو سال ۲۰۱۹، فقط ۵ درصد از مطالعات منتشر شده تو علوم اعصاب یا روانپزشکی، تأثیر جنسیت رو در نظر گرفته بودن.

یافته‌های متناقض هم فراوونه. امروز، هنوزم مشخص نیست که آیا مردها و زن‌ها تو میزان یا سرعت افت مغز با هم فرق دارن یا نه.

بعضی از مطالعات افت شدیدتری رو تو ماده خاکستری و سفید تو مردها نشون میدن، در حالی که بقیه افت شدیدتری رو تو زن‌ها نشون میدن.

این تحقیق جدید، که توسط محققای دانشگاه اسلو نروژ رهبری شده، سعی کرده تصویر رو روشن‌تر کنه. محقق‌ها بین جنسیت‌ها، تفاوت‌های مبتنی بر جنسیت رو تو حجم کل مغز، حجم مغز زیر قشری، ضخامت قشر مغز و مساحت سطح، بین ده‌ها اندازه‌گیری دیگه پیدا کردن.

اینکه این کاهش‌ها برای عملکرد شناختی چه معنی‌ای دارن، به تحقیقات بیشتری نیاز داره. دانشمندها تازه دارن شروع به فهمیدن می‌کنن که شکل مغز چطور به بیماری مرتبطه و بعضی از مطالعات میگن که کوچک شدن گاهی وقتا می‌تونه مفید باشه.

محل کاهش حجم قطعاً می‌تونه سرنخ‌های مهمی بده. جالبه که راندال و همکارانش هیچ تفاوتی تو تغییرات حجم هیپوکامپ پیدا نکردن؛ همون مرکز عصبی برای حافظه و یادگیری که ارتباط نزدیکی با زوال عقل داره.

فقط تو سنین بالاتر بود که زن‌های تو این مطالعه، وقتی که امید به زندگی نسبی‌شون در نظر گرفته می‌شد، شروع به نشون دادن افت سریع‌تری تو هیپوکامپ کردن. ولی این ممکنه فقط یه تأخیر تو پیری باشه: محصولی از اینکه زن‌ها بیشتر از مردها عمر می‌کنن و لزوماً یه نشونه نیست که خطر زوال عقلشون رو توضیح بده.

وقتی نویسنده‌ها مردها و زن‌هایی رو که پیش‌بینی می‌شد به یک اندازه عمر کنن با هم مقایسه کردن، بعضی از افت‌های مغزی بین جنسیت‌ها متعادل شد.

جدا کردن تأثیر جنسیت روی مغز از بقیه نیروهای ژنتیکی و محیطی، کار سختیه که با کمبود تحقیقات طولانی‌مدت، سخت‌تر هم می‌شه.

یه بررسی تو سال ۲۰۲۳ استدلال کرد که سوگیری علمی مداوم تو مطالعات پیری مغز، «پیامدهای وخیمی» برای سلامتی داره و یه «بار نامتناسبی» رو روی سلامت زنان میذاره.

تحقیقات روی مغز در حال پیر شدن زنان، خیلی وقته که باید انجام می‌شد.

لینک منبع